Dinsdag 9 april 1996

Het is zover!

 

Om half zes is Joop al wakker. Wat gaat er deze dag allemaal gebeuren?. Om half zeven is Joke gewekt, kom op meid, eruit. Je moet mij naar het station brengen. Om 08.00 uur vertrokken we naar Rotterdam. Er waren geen files dus deze reis verliep voorspoedig. Het was een grote verrassing dat Ingeborg op het station aanwezig was. Vrij snel daarna kwam ook Fréderique en dus was het gezin com­pleet. In de stationsrestauratie is een kopje koffie gedronken. De gevoelens waren gemengd. De drie dames hebben op de valreep een opdracht in het route boekje geschreven, naast de foto en nadat Ingeborg nog even een spaan­se telefoonkaart had geregeld was het moment van afscheid aangebroken. Pas goed op jezelf enzovoorts en om 09.53 vertrok de Eurocity trein richting Parijs. De trein was ongeveer voor een kwart vol. In de buurt van Brussel liep de trein een ver­traging van 20 minuten op en ten noorden van Parijs ­be­gon een wate­rig zon­netje te schij­nen.

 

Joop was nog niet eerder in Parijs geweest, dus de truc van het metro kaartje beheerste hij nog niet. Een slim uitziende frans­man is daarom aangesproken en hem werd gevraagd te helpen om een kaart­je te bemachtigen. Dat zou dan ff 105.- moeten kos­ten. Dat leek wat veel voor een enkel ritje. Het zou dan ook een dag­kaart zijn. Een andere fransoos was slimmer en het kaartje van ff 7,50 kwam in bezit van de leerling-pelgrim. De tijd tikte door en er was officieel 95 minuten beschikbaar voor de transfer van Paris-Nord naar Montparnasse en de trein had in België al een ver­traging opgelopen van een klein half uur.

 

Eenmaal in de metro ging het vanzelf. De namen van de stations zijn zeer goed aangegeven. Op Montparnasse was het lichtelijk chaotisch: veel politie, veel ge­wapende militairen en een on­dergronds bewegend trottoir dat buiten gebruik was. Het hele stuk diende dus gelopen te worden door de vele mensen die alle­maal naar het (nieuwe) treinstation wilden gaan. Na enig vra­gen werden de TGV's op de tweede verdieping gevonden. Het is een imponerend gezicht als er zo'n 8 dubbele TGV's naast el­kaar in slag­or­de staan opgesteld. Waar is mijn coupé? Voor­aan dus. Vijf­tien trein­stellen verder! Na een flinke wandeling was de coupé bereikt en de gereser­veerde stoel was dus bezet door een grote spaanse familie. Zij vonden het plekje aantrek­kelijk omdat alleen de stoelen in het midden van de coupé tegen over elkaar staan en in het midden bevindt zich een tafeltje. Na wat ge­har­re­war werd de zetel ont­ruimd en na een mi­nuut­je of vijf kwamen mijn mede­reizigers: een dikke span­jool kwam naast mij zitten en zette zo mijn schouders vast, een lange spanjool kwam tegen­over mij zitten en zette mijn knieën vast. Kortom, geheel gefixeerd vertrok de TGV richting Bayonne. Het rijden met een TGV is best leuk maar de tunnels zijn een ramp: de oren slaan dicht en dat kan be­hoorlijk pijn doen. Vrij snel na het ver­trek uit Parijs is door de puttershoekse pelgrim een andere plaats ge­zocht waar het uitzicht weliswaar ontbrak, maar er was in ieder geval wel ruimte.

Een vijftal kinderen van zo rond de 7-8 jaar gebruikten de automatische deuren en de toiletten als speelterrein, een moeder corrigeerde haar dochter continue maar die luisterde niet, kortom, vier uur lang is Joop onaangenaam beziggehouden met een onderbreking voor een bezoek aan de bar. Om 17.00 zijn de bruine boterham­men met hollandse kaas uit de tas gehaald en smakelijk verorberd. Het uitzicht is mooi: alles staat volop in de bloei. De hoge brug van Bordeaux werd om 19.00 uur gepasseerd en precies op tijd reed de trein om 20.42 uur Bay­onne binnen. Waar vertrekt de trein naar Saint Jean Pied de Port? Die vertrekt dus niet meer vandaag. Wat nu? Voor het station staan taxi's en daar staat een lieve mevrouw bij een mooie auto. Wat kost een ritje naar St.JPdP mevrouw? Dat kost U ff 500.-. Van zo'n kapitaal leeft een pelgrim een maand dus een (low-toff) hotel ge­zocht en gevonden. Gelijk afreke­nen. Hier is de sleutel, ik hoop dat die past. WC en douche op de gang op de tweede verdieping. Nadat de rugzak was afgelegd is de pelgrim weer teruggegaan naar het station om te zien hoe ­laat de trein naar St.JPdP de volgende dag zou vertrekken. 

Op een groot bord met lampjes stond van alles aangegeven. Om 07.45h gaat er een trein naar St.JPdP. Prima! Na een biertje ging de pelgrim naar bed. Het werd een luidruchtige nacht.

 

 

Woensdag 10 april 1996.

Bayonne - Saint Jean Pied de Port 1 uur,  Saint Jean Pied de Port - grens 15 minuten,  grens - Roncesvalles 15km

 

Vroeg op. Ik moest immers vlug naar het station. Eerst wassen. Naakt onder de douche kwam er geen water uit de kraan. Pech. Dan maar wassen op de kamer bij de wastafel. Ruim op tijd was ik op het station. De trein van 07.45h rijdt niet op woensdag. De eerste vertrekt om 09.15h. Kaartje gekocht en terug naar het ho­tel. Een voor franse begrippen uitgebreid 'petit dejeu­ner' be­steld en gege­ten. Heer­lijk. Rondje door de stad gelopen en inkopen gedaan voor onderweg. Ik ben er klaar voor.

Op het station was het uitgestorven zodat de 'duitse inva­sie' goed opviel: Een drietal kameraden kwamen aangemarcheerd. Later bleek dit Hansjorg met zijn duitse vrienden te zijn. Tevens was er een japans echtpaar en een aantal nonnen. Het treintje was op tijd. Na een prachtige rit door de bergen werd na een uurtje Saint Jean Pied de Port bereikt. Hansjorg wist mdm Dubril te wonen. Dat leek makkelijk maar ze was niet thuis, ook in tweede instantie niet. Dan maar een stempel ge­vraagd in een bar. Te­vens is daar kof­fie gedronken, de eerste kaart verstuurd en een taxi be­steld om mij  comfortabel naar de spaan­se grens te laten ver­voe­ren. De meeste stijgin­gen waren dan ook achter de rug (dacht ik). Na een rit van ruim een kwartier was daar de grens en eerst is een sinaasappel gegeten. Die weegt niet meer mee. Op weg. Het was warm en de stijgingen in de weg bleken in het traject aan de spaanse kant van de grens te zitten. Na een uurtje kreeg ik een aanbod voor een lift. Nein danke, ich laufe alles!  Bij km  paal 58 is de eer­ste rust gehou­den. Het valt een beetje tegen en de rugzak is toch wel zwaar. Vrij snel daarna wordt de Camino aangegeven. Van de weg af de bush in. Dat heb ik geweten. Een alternatieve route: eerst flink naar beneden daarna stijl omhoog. Het zweet stroom­de rijkelijk langs de klep van de pet. Tegen 15.00 uur wordt de Alto de Ibaneta bereikt (1057m). Daar vindt men een monu­ment ter nage­dach­tenis aan een slag die hier ten tijde van Karel de Grote door de bretonse veldheer Roldan (Roeland) is gestre­den.

De rest van de route verliep vrij voorspoedig. Na een uurtje werd het klooster van Roncesvalles bereikt nadat de eerste luid blaffende honden waren gepasseerd.. Sinds de op­rich­ting in de 12-de eeuw wor­den hier pel­grims geholpen. Ik was de eerste en voor de aan­wezigen was ik ver­bazend vroeg. Na een formulier te hebben ingevuld, her­komst, motivatie, geloof, leeftijd, ge­slacht en­zovoorts werd nog even verteld dat de mis om 20.00 uur werd gehouden en werd ik meegenomen naar de slaapzaal, de geiser werd aangestoken nadat een gasfles was vervangen en ik kon een bed kie­zen. Er waren in deze zaal 26 sta­pel­bed­den. De was hing snel buiten (geen gezicht!) en de kerk, het graf van Sancho II en kapel zijn bezocht. De dorst werd gelaafd in een spaans formica barretje. Voor het eerst is naar huis gebeld. Terug in de slaapzaal bleken drie andere peregrinos te zijn aangekomen. Twee belgen en een fransman. Beetje praten. Met de fransman ben ik een biertje gaan drinken en met z'n vieren zijn we naar de mis gegaan. Een hele zit. Het steeds op­staan kost moeite. Aan het einde van de mis werden de pelgrims naar voren gevraagd voor de pelgrims­zegen. Joop bleef op zijn plaats zitten. De drie anderen zijn wel gezegend. Na de mis werd Joop aangesproken door een duitse jonge vrouw. Bent U een pelgrim? Ja, waarom denkt U dat? U ziet eruit als een Pelgrim. Nou ja. De duitse dame die eerder op de dag een lift aanbood was ook in de kerk.

 

Na de mis zijn we met z'n vieren naar een restaurant gegaan. De dame van de bediening was zeer humeurig en de porties ham en garnalen ­wa­ren klein. Precies 22.00 uur waren we terug in de refugio en het licht was zo uit. Na een kwartier ging het licht weer aan: de pastoor, een klein mannetje met een enorme basken pet kwam een boom van een amerikaanse zweed brengen die een stevige lijflucht rond zich had hangen. De nacht was wat onrustig en rond 07.00 uur was het hele peloton weer wakker.

 

Donderdag 11 april 1996

Roncesvalles - Larrasoaña  26,8km

 

Na het douchen werd ontbeten. Stukje stok­brood met kaas en een kopje thee. De belgen vertrokken om 08.00 uur en Joop en Ted om 08.15 uur. Het franse munt geld is achtergelaten als bij­drage in de kosten. Het eerste stuk was mooi. Het pad was vlak en voerde door een fraai bos. In een dorpje zijn inkopen ge­daan en zo rond 10 uur nam Joop een rustpauze en Ted ging er als een haas van­door. Na een poosje kwam Joop de bel­gen weer tegen en vanaf dat moment liepen we de hele Camino samen. Het pad was fraai, soms een stukje omhoog, soms om­laag. Er is een vrij lange lunchpauze genomen. Om kwart voor vier waren we in Zubiri. Beslo­ten is om nog een stukje verder te lopen en zo kwamen we om kwart over vijf aan in Larrasoaña. Daar werden we ontvangen door een kleine, dikke en drukke span­jaard. Wat hij allemaal te vertellen had ging volledig langs me heen. De refu­gio was vrij nieuw en fraai ingericht, bevatte 16 bedden en Ted was er ook. Via Ted heb ik geprobeerd om wat goe­de­ren opge­stuurd te krijgen maar de heer Santiago, die niet alleen beheerder van de refugio maar ook nog burge­mees­ter van het dorp is, had daar geen trek in. Henri had geen handdoek bij zich en hem werd de reserve handdoek geschon­ken. In het­zelf­de pand als de re­fugio was een kan­toor van de bur­ge­meester en ook een bar dus dat kwam goed uit. In de bar zijn de eerste kaar­ten ge­schreven aan het thuis­front. Postze­gels heb ik nog niet. ­De bar werd door zo'n 10 jongeren ge­bruikt als een soort soos.

De dikke spanjaard had inmiddels de pelgrimspassen ingenomen en tijdens een uitgebreid ritueel werden die gestempeld en moesten de aanwezigen in het grote boek schrijven. Een span­jaard die we onderweg hadden gezien en die door ons later is aangeduid met "de beul van de Pyreneeën" had geen accredite­ring en werd in de refugio niet toegelaten. De uitbater van de bar vertoefde langdurig in de keuken onder het gebouw en het rook erg lekker. Rond 20.00 uur konden we in de eetzaal aan­vallen. Voor vier man werd er gekookt. Sopa de ajo en een soort gou­lash. Heerlijk. Er was eveneens brood, water en wijn bij. De rekening bedroeg pts 6100 ofwel f 84.-. Niet gek dus. Te­gen het einde  van de maaltijd kwamen er een aantal dames en he­ren uit het dorp de afwas doen. Gezien de geluiden was het erg gezellig onder het huis. ­Voor de vol­gen­de och­tend had de bur­gemeester voor ons kaakjes en wat koffie geregeld. Prima dus.

 

 

 

Vrijdag 12 april 1996

Larrasoaña - Cizur Menor  18,2km

 

Joop was vroeg wakker. Om 07.15 uur eruit en via buitenom in de keuken water opgezet voor thee en voor koffie. Er was in­middels een keuze gemaakt wat zou achterblijven: een Mepal bord, koffie, thee, soep, een pannetje en de koker waarin het gasstelletje zat. Tevens is de gastank afgekoppeld en leegge­lopen. Een nieuw Prisma woordenboek Spaans - Nederlands (260 gram) is eveneens achtergelaten. de rest zou op de post moe­ten. De eerste uurtjes waren heerlijk om te lopen. Een beetje stijgen, een beetje dalen. Op een betonnen balk is een uitges­teld ontbijt gebruikt. Rond twaalf uur werd de historische brug bij Arre genomen en in de Albergue del Camino de Santiago is een stempel gevraagd en is een kaart ge­kocht. Het was warm en de zweetdruppels parelden op het voorhoofd. Pamplona lag nu onder bereik en in een onooglijk zaakje is brood, fruit, kaas en yoghurt gekocht. Joop maakte kennis met het fenomeen "Henri is  zoek". Henri was dus gewoon een winkel ingelopen en nie­mand wist daarvan. Nadat er een flinke voor­raad postzegels was ingeslagen werd in een bar koffie gedronken. Via een oude stads­poort is het centrum van Pamplona bereikt en is de ka­thedraal bezocht. Dat was even lekker! Buiten was het inmid­dels zo'n 25^oC, binnen was het aanzienlijk koe­ler. In een stadspark is geluncht, is naar huis gebeld en naar Wout (niemand thuis). Joop z'n mooie spijkerbroek verdween in een vuilnisbak.... Bij een soort theehuis is onder de linden een kopje koffie gedronken en de reis ging verder langs onder andere de universiteit van Pamplona. Rond half vier arriveerden we in Cizur Menor, een klein plaatsje met een particuliere refugio die wordt gerund door mevrouw Marie Isabel Roncal. Zij gaf de indruk blij te zijn dat ze ons zag. Ze waarschuwde voor de katten. Dat zijn echte rovers! en zij meldde dat de douche  na ge­bruik gemopt diende te worden. De lampen werden gede­monstreerd en ze rekende gelijk af. Pts 500.- per persoon. ­De kat­ten wer­den na het ver­trek van me­vrouw Ron­cal naar buiten ge­jaagd en de heren gingen in de tuin de was doen. In het zon­netje bevonden zich diverse was­lijn­draden die snel vol hingen met allerlei kle­ding­stuk­ken.

 

Er arriveerde een echtpaar. Dit blijken achteraf Marc en Marie uit Frankrijk te zijn. Ook zij slapen in de refugio in dezelfde ruimte. In de tuin is het goed toe­ven. Joop schrijft een fors aantal kaarten en een brief aan zijn schoonvader. De ande­ren lezen en praten wat. Joop ging tegen zessen naar een bar voor een biertje, de anderen lopen wat rond en gaan om 20.00 uur naar de mis. Om half negen naar het restaurant waar gere­serveerd is. Mis dus. Negen uur is negen uur en dus niet half negen. Nog een paar rondjes rond het dorp gelopen (het dorp was immers klein) en diverse honden blaften om het hardst. Eindelijk werd het negen uur. Eerst is overwogen om veel later naar binnen te gaan maar de verschillende knorrende magen weer­hiel­den de pelgrims van dit voornemen. In de schuur, La Cochera genaamd, aan­gekomen werden we uitgerust met een schort­je tegen het spet­teren en werd ons voorgedaan hoe de cider getapt dien­de te worden. Het was een vrolijke boel en pas veel later arriveer­den er andere gasten om te eten. Een kaart hadden ze niet, deze werd uit het hoofd aan tafel door­genomen.

Vooraf kregen we een schaaltje met tapasjes, gevolgd door een ensalada mixta, en erna een grote schaal met gefrituurde ansjovisjes. Hierna werd er door Henri monniksvis besteld en door de anderen geroosterd rundvlees. De stukken vlees wogen met bot en vet ongeveer een kilo. Nadat het eerste stuk door een drietal hongerigen was verorberd kwam er nog een tweede stuk. Afgezien van het bot en het vet werd alles schoon opge­geten. De maaltijd was zeer smakelijk en werd afgesloten met een kopje koffie en kaastaart. Aan het einde van de avond had Henri een lumineus idee: het brood ging uit de mand en hij stelde voor om te gaan collecteren als een blinde pelgrim zodat we van de opbrengst een taxi naar Santi­ago kon­den huren. Pret alom. Bij het afscheid kregen we een fles wijn van het huis aan­gebo­den en vol­daan werden de bedden opgezocht. Marc en Maria lagen al te slapen achter het gordijn.

 

 

Zaterdag 13 april 1996.

Cizur Menor - Puente la Reina  18,7 km

 

Om 07.00 uur staat de hele meute op. We zijn met 6 personen en de badkamer is vol. Ik ben benieuwd hoe ze dat doen als er 18 gasten zijn. Ondanks de katten­jacht is er toch nog een kat gedurende de nacht in de slaapzaal geweest en die heeft ge­slapen op de kleding van Joop. De rugzak is weer anders inge­pakt. De slaapzak is weer onder de zak gehangen. Discreet worden er alweer een aantal katten naar buiten gesluisd. In de tuin wordt afgewacht tot de bar aan de overkant bereid was de deuren te openen voor het bestelde ontbijt. De fles wijn is met tegenzin achtergelaten (weegt ruim 1 kg!)

Nadat een lijvig hekwerk was verwijderd en diverse sloten waren ontsloten konden we met z'n zessen naar binnen. Een dame hielp ons aan de verschillende wensen. Koffie met melk, koffie zonder melk, thee enzovoorts. Daarnaast was er geroosterd stokbrood, boter en marmelade. Voor onderweg zijn er diverse brocadillo's klaar­gemaakt en Joop kreeg een speldje van de Association del Peregrinos. Leuk. Het maakt hier niet uit of je wel of geen spaans spreekt. In alle gevallen verstaan ze je toch niet. Tegen negenen gingen we op weg. Een deel van de tocht voerde vol­gens Gaston door een korenveld. Dat was erg nat en uiteindelijk bleek dat we gewoon een klein stukje ver­der hadden moeten lopen. ­Bij de kerk in het dorp Zariquiegui is de lange broek verwisseld voor een korte broek. ­Bo­ven op de berg­kam van de Alto del Perdón ston­den zo'n 50 gro­te, mo­der­ne wind­mo­lens. Geen ge­zicht zo hier in dat spaanse land. Vlak onder de top was een draken­vlieger bezig. De dame in de del­tawing werd via een radio geïnstrueerd. Boven op de bergrug, op 734 meter boven het zeeniveau, ­bleek ge­woon een weg te lopen voor het onder­houd aan de wind­molens. Het werd een prach­tige tocht. Vlak in de buurt van Uterga is geluncht in het open veld. Dat is steeds een bele­venis: wil je kaas, wil je chorizo, wil je pâté enzo­voorts. Na de lunch is nog een kwartiertje gerust en de reis ging verder. Onderweg kregen we soms een extra groet mee van de men­sen die je tegenkomt: Buen Camino of Buen Viaje. Dat is zeker in het begin ont­roe­rend. Op naar Puente la Reina. Het dorp dat we ervoor aanzagen was het niet. Het is een dorp verder. Na een klein stukje asfaltweg bereikten we Puente la Reina, de stad waar verschil­lende pelgrimsroutes samenkomen. Midden op een kruispunt, geheel onverwachts, staat daar het moderne beeld van een pelgrim. Er is een hotel links en er is een hotel rechts. In beide hotels vindt een trouwpartij plaats dus is het geweldig druk. Na een kilometer te hebben gelopen bereikten we een klooster. Na vieren pas bellen voor een stem­pel. Het was half vier. Toch maar gebeld en de stempel gekre­gen. Tegenover dit klooster, in de Iglesia del Crucifijo be­vindt zich het be­roemde 14-de eeuwse gaffelkruis dat door een duitse pelgrim naar deze plaats gedragen zou zijn. De belgen wilden een hotel voor deze nacht. Na wat gezoek en gevraag bleek Hostal Lorca gesloten te zijn. Bij de buren is een glaasje fris genut­tigd en uit­ein­de­lijk kwa­men we weer aan het begin van het stad­je te­recht: Meson El Pere­grino. Het was een goed hotel maar te duur voor het gele­verde. In de stad is gegeten in een visrestaurant op de eerste verdieping. Joop had zich ernstig ver­slapen en kwam tijdens het voorgerecht pas in het restau­rant aan. De truite Valen­cia smaakte er niet minder om! Terug in het hotel was de trouwpartij inmiddels over en heeft Joop een stuk van een brief ge­schre­ven. De nacht was onrustig. Om half zes werd er op de deur geklopt of was het toch een ver­velende droom??

 

 

Zondag 14 april 1996

Puente la Reina  - Estella  22,5 km

 

Om 07.05 ging de telefoon. Geen stem, wel muziek. Lekker dou­chen. dat is het grote voordeel van een hotel. Je kan 's mor­gens douchen en afdrogen met een andermans handdoek. 's Mor­gens douchen in een refugio betekent dat je de hele dag met een natte handdoek loopt. De ontbijtzaal werd schoongemaakt maar na een kort moment konden we aanzitten, want dat was het. Een uiterst luxueus ontbijt bestaande uit mini croissants, zoete broodjes, koffie broodjes, puddingbrood­jes, bruine pistolets, zumo de naranga, koffie, thee, chèvre frais, verse aardbeien, honing en dat alles ge­dekt met da­mast en porselein, kortom een echt pelgrims ontbijt. Moe maar voldaan gingen we op weg. Eerst is enig proviand ingeslagen en vervolgens werd de pel­grims­brug over de Río Arga geno­men. Dit was een mooi moment. Een flink stuk van de och­tend heeft Joop alleen gelopen. De dorp­jes waar we door­heen lopen zijn bijzon­der; het lijkt of de tijd hier heeft stilge­staan. De wind waait hinderlijk hard en het dreigt steeds te gaan regenen. Gelukkig blijft het bij dreigen. Het is een sombere dag. Direct na het plaatsje Ci­rauqui zijn enige kilome­ters van een nog aanwezige romeinse weg en een ro­mein­se brug genomen. Ook de brug is zeer bij­zon­der, al meer dan 2000 jaar is deze hier en nog steeds te ge­bruiken. Moe en koud arriveerden we in Estella, waar de Carlisten hun grootste aanhang hebben. Hier is een ro­mein­se brug over de Río Ega en ook hier zijn we over­heen gelopen. In de stad was net een pand afge­brand en dat gaf een hoop  rom­mel op straat. Nabij het centrum werd een hostal gevon­den op de eer­ste verdie­ping van een appartemen­tengebouw. De refu­gio was ge­slo­ten. Na de was- en dou­che ses­sie werd de Plaza Mayor opge­zocht en onder het genot van een ver­fris­sing is de brief aan Cor afge­schre­ven. De bel­gen hadden een res­taurant uitge­zocht en rond half negen gingen we als eersten naar bin­nen. De kleine dame die ons ont­ving was niet bekend met bui­tenlanders en dus ver­liep de communicatie wat stroef. Veel later in de avond kwamen er nog andere gasten. Het waren uit­sluitend ke­rels. Het leek moeilijk om een afspraak te maken om gewekt te worden. De wensen bleken toch doorgeko­men te zijn.

 

 

Maandag 15 april 1996

Estella - Los Arcos  19,7 km

 

Na het douchen, aankleden en betalen verzamelden we op de Plaza Mayor. Inmid­dels was er mondvoorraad ingeslagen en in een bar is ontbeten. Twee eenzame peregrinos ontbeten even­eens in dezelfde bar. Nog even naar huis gebeld en rond 09.00 uur gingen we op weg. Bij de uitgang van Estella zijn in een tabacos grote hoeveelheden kaarten gekocht en nog enkele foto rolletjes. De weg was prachtig. Om circa 10.00 uur vonden we de Fuente del Vino, een fraaie fontein waar dorsti­ge pelgrims onbeperkt kunnen genieten van een voortreffelijke navarra wijn. We hebben daar veel plezier gehad. De weg is nog steeds fraai. Nabij een middel­eeuwse bron is een korte stop gemaakt. Verder door wijngaarden en over mooie paden. Uiteindelijk was daar Los Arcos. Door het hele stadje liepen we via de Plaza Mayor naar hotel Ezequiel. Daar waren ze de gelagkamer aan het schuren en schilderen. Niemand zat ermee dat hij (zij's waren er niet) onder het stof van het schuren kwam. Met een bier­tje in de hand is Joop op het zeer winderige terras gaan zit­ten om weer een serie ansichtkaarten te schrijven. Met z'n allen gingen we terug naar de stad en is de zeer barokke Iglesia de la Asunción  bezocht. Dat was een fraaie kerk die een grote renova­tiebeurt bijna achter de rug had. De kerk was zeer donker met veel verguld­sel. Een oude dame zat in één van de kerkban­ken te wachten op??? Ze verstrekte stem­pels aan de peregrinos en mensen die haar niet aanston­den wer­den uit de kerk gestuurd. Voor ons werd het licht aange­daan en werden alle deu­ren geopend die toegang gaven tot allerlei ruimtes. Buiten ontmoet­ten we een tweetal jonge pel­grims. Eén ervan was langharig en zag eruit als een junk maar voorlopig liep hij wel deze tocht. De refugio in de technische school was gesloten en de jongens vroegen om info die wij niet konden geven. 's Avonds heb­ben we in het hotel gege­ten. We kozen het pel­grims­menu be­staande uit bouil­lon met korrel­ver­mecelli, lomo ofwel 3 uit­gebeende karbonades en wat patat­ten. Flan con helado was het toetje. Het hele verblijf kostte uit­eindelijk pts 3200 all in. Een koopje dus. Bij de bank pro­beer­de Joop te pin­nen. Dat lukte niet. Een tweede en derde poging mislukte even­eens. Dat was dus flink balen voor de putters­hoekse pel­grim.

 

 

Dinsdag 16 april 1996,

Los Arcos  -  Logroño 26,7 km

 

Joop heeft wegens de onwillige bankautomaten slecht geslapen. Wat te doen? De ABN hulplijn bellen of nog een paar pogingen ondernemen. In de gelagzaal werd ontbeten. Er waren veel ke­rels die kennelijk hier verzamelden om samen naar het werk te gaan. Nog even is er brood gekocht en vervolgens gingen we de velden weer in. Na een uurtje werden we door onze "junk" in­gehaald. Nog even met hem lopen praten. Hij liep vooral op zijn kompas! De nacht had hij bij een particulier doorge­bracht en zijn tijdelijke loopmaat was hij kwijtgeraakt. In Torres del Río is weer een bank bezocht. Weer niet! Een amerikaan, Raymond uit LA, geboren te Puerto Rico heeft gehol­pen met ver­ta­len maar het lukte nog steeds niet. Nog steeds balen! 's Morgens was het fris, 's middags liep de tempera­tuur behoorlijk op. Bij een moerasgebied troffen we de ons uit ver­halen al bekende dame aan: Odille uit Straatsburg. Het kind was blij dat ze kon praten en met name Ignace was de sigaar. Tuitende oren moet hij gekre­gen hebben. Aan de grens van Lo­groño was daar Felisa, een oude vlekkerige en vuile vrouw die higos, agua y amor schenkt aan de aan haar huis voorbijtrek­ken­de pelgrims. En maar kletsen, en maar lachen. Iedereen schreef wat in haar grote boek en wij werden rijkelijk voor­zien van stem­pels en vijgen. Om 16.15 uur ston­den we voor de ge­meen­te­lijke refu­gio: open vanaf 17.00 uur. Dan maar de stad in. Op de Plaza Mayor werden we gewaar­schuwd voor de zigeuners die in de stad waren. Bij een bank weer een po­ging ondernomen om te pinnen. Het lukte weer niet. De tweede poging in Logrono was raak: einde­lijk pesetas uit de muur.Terug naar de refugio. Deze was nu open en een kordate dame schreef ons in en gaf te verstaan dat we om 21.00 uur binnen dienden te zijn en dan te bedenken dat de restaurants pas om 21.00 open gaan maar daar had ze een oplossing voor. Zij had visitekaartjes van een restaurant dat om 20.00 uur zijn eet­zaal opent. Na het wassen en douchen met uitsluitend koud water gin­gen de drie naar de stad en Joop bleef in de refugi­o. Er zijn verschillende dames in deze op zich prachtige refu­gio. Naast Odille en Maria zijn er nog vier dames die bij een ascetische oudere heer behoren. Joop heeft een beetje met Raymond zitten praten die beschikte over een Cola fles met 2 liter wijn uit de Fuente del Vino en de duits sprekende dove spaanjaard kwam eveneens binnen. Van Odille wordt Joop knetter gek! Veel mensen hebben inmiddels discussie gevoerd met de toezichthoudster van de refugio over het tijdstip dat een ieder binnen dient te zijn maar steeds zonder succes! Te­gen half acht gin­gen we naar het aan­gege­ven res­tau­rant. Inmid­dels regen­de het een beetje. Het was een grand café ach­tig ge­heel met zeer sme­rige zeiltjes op de ta­fels maar later bleek dat er nog een papieren tafel­kleed op gelegd moest wor­den. Er is naar huis gebeld en ver­volgens kwam het pel­grimsmenu op tafel: Salada Russa, Lomo (warm vlees) en een ijsje toe. Bij de maal­tijd hoorde ook nog brood, water en wijn en dat voor pts 1000 ofwel f 13.-. Niet gek. Terug in de refugio ging een ieder tegen half 10 naar bed. Odille giechelde erop los. Knet­ter gek werd je ervan. Het licht ging automa­tisch uit en een grote schijnwerper scheen van buiten naar binnen. Joop had zijn oordoppen en oogkleppen onder handbereik dus hij sliep binnen de kortste keren. Tegen elven had hij een verschijning: één van de vier vrouwen, degene met een engelenbekje, schudde Joop aan zijn schouder. Nadat de oogkleppen en de oor­proppen verwijderd waren was de dame verdwenen in de nacht. Kennelijk had Joop gesnurkt. Een uurtje heeft deze pelgrim wakker gele­gen en hij stelde vast dat diverse andere heren het snurken van hem had­den overgenomen. Het was een warme broeierige nacht.

 

 

Woensdag 17 april 1996

Logrono - Nájera  26,5 km

 

Om 06.45 uur is Joop al is de wasruimte, in het donker want het licht gaat immers automatisch aan. Eens zien welke dame een nachtelijk uitstapje heeft gemaakt. Zij is het maar ze kijkt langs Joop heen. Een beetje thee en koffie gezet, een stukje brood gegeten met kaas. De belgen aten donuts maar die smaak­ten niet. Aan tafel verontschuldigde Ignace zeer charmant de heren die de dames met het snurken hadden gestoord. Nog een kopje koffie werd genuttigd en rond 08.00 uur stonden we bui­ten. In een winkel die eigenlijk nog dicht was werden inkopen gedaan, Joop pinde nog een keer, de kerk met de beeltenis van Santiago el Ma­tamoros is be­zocht en in een bar is een kopje koffie genuttigd. Op de grens van Logroño stond een bord met de tekst: "Ignatio, Amigo de Santiago". Een onver­zorgde man sprak ons aan en troonde ons mee naar zijn schuur die nog geopend moest worden. Een hele uitdragerij was dat, kerkelijke relikwieën, opgezette dieren oud gereedschap enzovoorts. Een paar glazen werden gewassen, een vers stok­brood werd op tafel gelegd en een chorizoworst kwam eveneens uit de tas en Igna­tio, dat was de naam van deze hermiet, maar kletsen. De pel­grimspassen werden gestempeld en Gaston meldde dat zijn por­temonnaie nog in de refugio lag. Discussie over wat te doen. Gaston zou een taxi nemen en ons achterop komen. Zo gezegd, zo gedaan. Ignatio organiseerde een loterij en Joop won een hou­ten kruis. In de schelp van Joop werden door Ignatio twee gaatjes geboord en tevre­den ging het drietal verder. Het is koud en het is zeer winderig. Nadat een groot meer is gerond wordt een stop gehouden in een "herstelde" kapel. Het is in­middels twaalf uur geweest en daar kwam Gaston alweer aan met zijn portemonnaie. Bij een benzinepomp is limonade en choco­lade gekocht en bij Navarrete is een mo­ment stil gestaan bij het monument ter nagedachtenis aan een hollandse vrouw die tijdens haar tocht naar Santiago hier in 1986 is doodgereden.

Het blijft winderig en koud, op de toppen van de bergen ligt sneeuw. Op een stapel stenen is gestopt voor de lunch. Tegen 16.00 uur passeren we een muur waarop een onbekende pelgrim een bij de pelgrims bekend gedicht heeft opgete­kend. het staat zowel in het spaans als in het duits op de muur. Leuk! Rond half vijf arriveren we in Nájera waar hotel San Fernando veel te duur was en hotel His­pano II een goed alternatief bleek te zijn. In een appartementen gebouw was de twee­de ver­dieping ingericht als hotel. Een dame ter plaatste vertelde dat een tweeper­soons kamer voor twee personen pts 4000 bedroeg. Om alleen in zo'n kamer te over­nachten zou het pts 2500 kosten. Na enig aandringen was pts 2000 ook goed. Per­fect gere­geld Ignace!! Voor het eten is wat rondge­wandeld en een drank­je genut­tigd met tapas. Tegen half negen gingen we naar het restaurant dat bij het hotel hoort en maar op ca 100m afstand lag. Het restaurant was kennelijk spe­ciaal voor ons geopend want we waren de enige gasten. Een menukaart was er niet. De eigena­res was somber, haar man was somber, de dochter was chagrijnig. Het eten was matig: asperges uit blik, var­kensvlees en fresas con nata toe. De aardbeien waren nog niet echt lekker en de slagroom kwam uit een spuitfles. De wijn daaren­tegen was meer dan voor­tref­felijk! Een Rioja uit 1983 voor slechts pts 700! Jam­mer dat we geen doos konden meenemen

 

 

 

Donderdag 18 april 1996

Nájera - Santo Domingo de la Calzada   22,0 km

 

Half 8 op. De was is droog op een tennis T-shirt van de firma Wols na. Dit shirt is te dik. In het eerder beschreven res­taurant is een ontbijt genuttigd. We waren niet de enigen: veel zigeuners gebruikten een kopje koffie. Het was marktdag. Voldaan gingen we op weg. Het pad was redelijk vlak en voerde door bossen en over velden en het was mooi weer. Rond half tien ging het over­hemd al uit. In Azo­fra werd op ver­zoek via een aantal dames de kerk geopend en werd de refu­gio ge­toond. Het is een leuk onderko­men. Poco vino? No gra­cias! Het was pas 10 uur in de ochtend. Op toppen van de bergen in de verte ligt veel sneeuw. Toch een vreemd gezicht. Men verwacht dit niet. Een korte stop is rond het middag uur gehouden en een lange stop tegen twee uur op en rond een aantal boomstronken. Lekker liggen in je blote bast. Rond half vijf arriveerden we in Santo Domingo de la Calzada. Een fraaie refugio in een schit­terend historisch gebouw. Er is slechts één minpuntje: de koelkast stond onder stroom. Na het dagelijkse wasritueel werd de stad bezocht. In de kathedraal herinneren in een sierlijke kooi een witte kip en een witte haan aan het mirakel van de "losgeknoopte gehangene", een Santiago Pel­grim die door tus­sen­komst van Sint Jacob werd gered. Santo Domingo was een bene­dictijner monnik die in de 11^e eeuw de pelgrims terzijde stond. Hij bouwde een onderko­men, een brug, een hospitaal en een weg (De la Calzada = van de straat­weg). Juist toen we het kerkplein opliepen was er een rouwdienst. De haan kraaide in de kerk dat het een lieve lust was. Er zijn verschillende inkopen gedaan waaron­der een zak met walnoten. Met Marc en Maria zijn we gaan eten in een vrij groot restaurant. Gewoonte getrouw waren we de eersten. Joop at salade, gevulde paprika en ijs toe. Lekker en gezellig. Ignace is tussentijds met de credentials naar de refugio gelopen maar er was nog geen stem­pelaar. De documenten zijn bij de dove achtergelaten. Tegen tienen waren we terug in de refugio en daar was ook een heer met het begeerde stempel. Tevens is er een pin voor de pet gekocht en een aantal kaarten van Santo Domingo.

 

 

 

 

Vrijdag 19 april 1996

Santo Domingo - Belorado  26,0 km

 

Joop heeft een goede nacht gehad. Alle mannen (8) schijnen ge­snurkt te hebben, het is niet bekend hoe het met Marie is verlopen maar er waren geen verwijten. Rond zeven uur op, inpakken, een beetje ontbijten en om  acht uur op pad. Gaston heeft een alternatieve route omdat de Camino meer dan 10km langs de provinciale weg loopt: bij het ver­la­ten van de stad links af en ge­lijk via een steil pad een berg op. Poeh, dat viel niet mee. Om half negen al flink be­zweet. In de mor­gen was het flink koud. Re­gelmatig vroegen we ons af wel of geen jas te dragen. In Grañón is een bakkerij bezocht. Een kleine werkplaats waar de bakkersvrouw over de werk­tafel het brood aan de passanten verkocht. De oven, zo werd ons getoond, werd gestookt met takkebossen en stukken hout. Bij de kerk stond de pas­toor bui­ten ge­zel­lig te keu­ve­len over koetjes en kalf­jes. Hij sprak goed frans en aller­lei vragen werden er ge­steld. Uitein­delijk vroeg hij: "Heeft U nog proble­men?", "Nee, die zijn er niet". "Nu, dan zal ik bidden voor de pelgrims zonder pro­ble­men" , was hierop zijn ant­woord. In de plaatselijke farmacie verkochten ze geen after sun; Joop had een verbrande nek.

De tocht ging verder tussen de stinkende schapen door die letterlijk overal  hun sporen hadden achtergelaten. Een onwil­lige kuitspier speelt wat op. De broek wordt laag gehouden en de wollen kous wordt zorgvuldig opgetrokken.

Uiteindelijk komen we aan in Belorado. Dit stadje heeft circa 2000 inwoners en ligt op 760m hoogte. Na wat gevraag links en rechts komen we bij hotel Belorado waar voldoende 1 persoons­kamers beschikbaar zijn. Joop is moe en heeft eigenlijk hier zijn eerste day-off beleefd en geen boodschappen gedaan. In een restaurant zijn sardines gegeten. Deze zijn zo groot als een haring. Heerlijk. Marc en Maria zitten ook in dit hotel.

 

 

Zaterdag 20 april 1996

Belorado - San Juan de Ortega  24,0 km

 

Mijn schoonvader is jarig. Even bellen. In de telefooncel blijkt dat ik het nieuwe nummer niet uit mijn hoofd ken en het boekje ligt in het hotel. De geschreven briefkaarten zijn wel gepost. Alle winkels zijn nog dicht. Eerst maar ontbijten. Dit bestond uit een kop thee met een amandelbroodje. Met Gaston terug naar de winkels. Nog steeds zijn de meeste winkels dicht. In een kleine bak­ke­rij is brood gekocht en in een sla­gerij kaas en ham. Om negen uur gingen we op pad. Het is alweer koud. Wel of geen jas aan, dat is de vraag. Bij een oude kerk en later bij een ruïne zijn de croissants gegeten. Het is steeds flink stijgen geblazen en het waait ste­vig. Marc en Maria zien we regelmatig. De hei bloeit al. Er zijn flinke bosbran­den ge­weest. In Villafranca kon Joop ein­delijk after sun ko­pen. Tussen de bomen, beschut achter een aarden wal is de lunch gebruikt en is siësta gehouden. Op het brede bospad werd op enig moment keurig in de pas gemarcheerd en we noemden ons zelf "El Brigade International". Tegen vieren arriveerden we bij het klooster van San Juan de Ortega. Aan de buitenkant zag het er leuk uit. Van binnen was het al aardig oud. De pastoor had een groep doofstomme mensen op bezoek en die namen hem volledig in beslag. Zelf maar een bed opgezocht en het ritueel kon beginnen. Er was geen warm water en het koude water was erg koud maar een hollandse jongen laat zich daardoor niet weerhouden een douche te nemen, ondanks de aanwezige kruipende wormen in de douchebak. Brrrr. In de straf­fe wind droog­de het was­goed rede­lijk snel. Naast het klooster was de onver­mijdelijke bar waar wat is gedronken. Tegen achten gingen we naar de kerk voor de mis maar die was al gehouden omdat het voetballen om 20.00 begon en de pas­toor was een liefhebber.

Rond negen uur heeft de pastoor toch de beloofde knoflooksoep geserveerd. Met zo'n 10 pelgrims hebben we collectief met el­kaar en van elkaar zeer geanimeerd gegeten en gedronken maar niet voordat de pastoor was voorgegaan in het ge­bed.. Het was erg ge­zel­lig on­danks de kou. Ie­der­een had een jas en/o­f trui aan. De tem­pera­tuur wordt ge­schat op minder dan 15^oC. ­Sjef­ke en zijn vrouw Maria komen uit de buurt van Ant­wer­pen en zijn beiden met 52 jaar via een rege­ling bij het­zelfde bedrijf afgevloeid. Ze beschik­ken over een omvang­rijke Tupperware doos waar on­waarschijnlijk veel voedsel in kan.

Om te voorkomen dat Gaston en Joop kou zouden lijden tijdens de nacht hebben ze in de bar naast het klooster een slaapmuts­je genuttigd. Voldaan doken ze snel onder de stapel dekens.

 

 

Zondag 21 april 1996

San Juan de Ortega - Burgos  28,6 km

 

Het nachtelijk toiletbezoek was een koude aangelegenheid. Daarna kreeg Joop een nachtmerrie: zijn rugzak stond in de trein die wegreed en hijzelf stond op het perron. Gelukkig was het bijna tijd om op te staan. Het aankleden ging razend snel, het inpakken ook. Al voor acht uur stonden we bij de pastoor op de stoep die zelf nog in geen velden of wegen te bekennen was. Hoongelach alom en de onzeker­heid sloop in de groep...  hebben we het wel goed begrepen? Gelukkig wel want de pas­toor open­de om kwart over acht het pand en na enig aarze­len namen we plaats in de woon­keuken. De pas­toor zette koffie als een alchemist: een paar scheppen koffie in de pot, water erop en dan aan de kook bren­gen, fil­treren door een doekfilter en drie keer zo­veel warme melk erbij en dat alles uiteraard in grote slob­ber­kom­men. Brrr. Gelukkig stond er een pot Nescafé in de keu­ken en daar heeft Joop een paar scheppen uit geleend om de koffie drink­baar te maken. Te­vens heeft Joop uitgelegd dat deze vorm van koffie zetten verwant is met de Lucky Luck koffiezet methode. Ignace maakte op verzoek van Sjefke een foto. Het werd een foto van een grote vlek op het plafond. Volgens Joop was dit een belgi­sche foto en die opmerking werd niet door ieder­een gewaardeerd. Afwassen hoef­de niet. Dit deed de pastoor zelf. Nog even een pin voor de pet gekocht en rond half negen gingen we op weg. Via Agés en een militair terrein in Atapuer­ca. De weg was mooi maar de wind was zo hard dat Joop tegen de wind zijn jas heeft gedragen. Er zijn veel leeuwerikken in de lucht en ze tsjilpen dat het een lieve lust is. Op de top van de heuvels is in de luwte van een aantal struiken een sinaas­appel genuttigd en wat gedronken. Nadat de heuvel was afge­daald kwamen we na de picknick op een schier eindeloze vlakte aan. De aan­duidingen werden gemist maar in de verte lag Burgos dus het kon niet verkeerd gaan (dachten we). Uitein­delijk lie­pen we over een militair vliegveld en werden we door soldaten de goede kant op gestuurd. In de buitenwijken van Burgos is de weg gevraagd en uiteindelijk werd de juiste weg weer gevonden.

In een bar werd koffie genuttigd en verschillende mensen wens­ten ons een "buen camino" en gaven de juiste richting aan. In de tegels zijn bronzen Jacobsschelpen aangebracht om de weg aan te geven. Via het oude centrum bereikten we Plaza Alonso Martinez waar Hotel Nortre y Londres aan iedere pelgrim een drie per­soonskamer voor een bedrag van pts 4400 verhuurde. Een ieder heeft een voor­treffelijk bad genomen en is er ruim­schoots gewassen. We blijven hier twee nach­ten. Maandag is rustdag. Inmiddels mis ik mijn spijkerbroek want de kakibroek is wat bevlekt. Joop schreef een brief aan Fréderique. Een beetje gebabbeld met Gaston en wachten op de neven. Met z'n allen gingen we via een bar met tapas en een onvriendelijke uitbater ­naar de ka­the­draal. De drie gin­gen naar de mis en Joop ging bellen naar Wout en Cor. Die waren niet thuis. Joke wel. In Holland is het warm, in Spanje uit­gespro­ken koud. Bij de VVV is een plattegrond opgehaald en nu was het wachten op het einde van de lange preek. Deze duurde drie kwartier. Marc en Marie waren er ook, evenals een deense pelgrim. Er is lang gezocht naar een restaurant dat al bereid was om een maaltijd te serveren. Uiteindelijk was er een keuze gemaakt en de en­trecote smaakte goed, de patat was matig maar de wijn uit 1982 voor een bedrag van pts 1000 smaakte voortreffelijk!. In het hotel is de brief aan Fréderique afgemaakt.

 

 

Maandag 22 april 1996

Rustdag in Burgos

 

Redelijk goed geslapen. Na het opstaan is de was verzorgd. De wollen kousen zijn nog nat omdat Joop niet doorhad dat de verwarming 's nachts schijnt te moeten branden maar dat pro­bleem was dus gauw opgelost. Weer heerlijk gedouched en af­gedroogd met zo'n heerlijk badlaken. Wat kunnen ogenschijn­lijk een­vou­dige zaken toch veel genoegen schenken! Op de eerste verdieping is een ontbijtzaal. Na het ontbijt gaat een ieder op zichzelf de stad in. Het regent en dat is niet lekker. Aan de hand van de platte grond is de kathedraal snel gevonden en in de sacristie is een "tampon" bemachtigd. Aan een politie agent is gevraagd waar een postkan­toor is maar dat was niet te vinden. Opvallend zijn de platanen die vreemd zijn gesnoeid en die met de takken in en aan elkaar groeien. Om half één ont­moeten we elkaar weer en gezamenlijk hebben we vissoep en ver­volgens pollo ajol­lo gege­ten ofwel knoflookkip. Een glaasje bier completeerde de maaltijd. ­Heer­lijk ­was dat. Omdat het rustdag was is nu een siësta ingelast. Na de siësta is weer gezocht naar een postkantoor en dat werd nu wel gevonden. Twee doosjes gekocht bij een aardige postkantoor ambtenaar en met zijn hulp zijn deze ge­vou­wen. In het hotel zijn ze ge­vuld en dicht­ge­ta­ped. De laat­ste niet noodza­ke­lijke spullen gingen per post naar Hol­land. In een outdoor zaak is een nieuwe riem gekocht en is een nieuwe indeling voor de rugzak gemaakt. Alles gaat er nu in dus de slaapzak hangt er niet meer onder. Om half acht naar de receptie. Niemand te bekennen. De af­spraak was verzet naar acht uur. Rond deze tijd verschenen ook Marc en Marie en die wisten te vertellen dat de volgende dag een feestdag was dus vlug naar buiten om nog wat voedsel te kopen. In een bar vlak bij het hotel was ook een mooie!! eet­zaal waar we pas om negen uur in konden. Prima tent ondanks de trage ober. Vooraf een "ensalade de la casa": witlof met ansjovisjes, een vissa­lade met kiwi, saus en een grote garnaal. Als hoofdgerecht had Joop een ossehaas die zeer rosé werd geser­veerd maar er werd een gloeiende steen bijgeleverd waarop je naar wens het vlees verder kon braden al dan niet vergezeld van zeezout. Dat ging werkelijk perfect! Iedereen is het erover eens dat spaanse wijn prima wijn is. Voor het slapen gaan is nog naar huis gebeld. Het werd een onrustige nacht: het regen­de pijpestelen en er waren tot zeer laat mensen op straat, kennelijk vanwege de komende feestdag.

 

 

Dinsdag 23 april 1996

Burgos - Hornillos  19,3 km

 

Kwart over zeven op, rommelen en om acht uur ontbijt in de eetzaal. Vanwege de feestdag kregen we opgepiepte broodjes en excuses. Buiten was het koud, zeg maar zeer koud. Na een flinke wandeling passeerden we de refugio van Burgos en  "Hospital del Rey", een voormalig klooster dat tot hotel is omgebouwd.

Het hierna te volgen pad was zeer plasserig en modderig en voert langs een schiet­vereniging. De schoenen worden zwaar van de hompen klei die er aan vast kleven. De mesata is begonnen. In een bar in Tardajos is koffie gedronken en enige zelf mee­gebrachte etenswaren zijn genuttigd. Ignace en Gaston nemen een puntje tortilla. Fluks weer verder glibberen. Het is koud. Het is ijskoud. Soms valt er wat regen, soms hagelde het. Met jas aan en pet op komen we langs een opval­lende picknickplaats met waterpomp, tafels en barbecue in the middle of nowhere. Na circa drie kwartier gaat het glibberen verder. Soms is de weg onbe­gaan­baar en moeten we over een akker lopen. Uiteindelijk komen we in Hornillos terecht in de gemeentelijke refugio met zo'n 20 slaapplaatsen. Een zeer drukke dame ontvangt ons en neemt de credentials en de paspoorten in. Luide discussie wordt gevoerd. Om vijf uur komt ze terug want er is in dit dorp geen bar of winkel. Ze neemt Ignace en Henri mee met haar auto naar het volgende dorp om boodschappen te doen. Feest­dag?? Nou en? De achterblijvers poedelen wat. Joop stond ge­heel ingezeept onder de douche en er was geen water meer. De belgische troel deed haar wasje. De neven komen terug en er was veel gezelligheid. De kerk werd bezocht en de allesbrander wordt aan­ge­sto­ken en de temperatuur loopt op in de woonkeuken. Er wordt gekookt op noord europese tijd, soep met brood erin, spag­hetti met saus en worst en de onvermijdelijke yoghurt toe. Met z'n ach­ten hebben we gegeten. Rond half 10 ging het spul naar bed. Er werd zeer enthousiast ge­snurkt en Joop was zijn oordoppen kwijt. 's Nachts is er nog naar gezocht maar ze werden niet gevonden. Ze lagen halverwege de slaapzaal.

 

 

Woensdag 24 april 1996

Hornillos - Castrojeriz  17,0 km

 

Tegen half acht op. Aankleden, water koken en met z'n allen ontbijten. Hierna is de refugio keurig aangeveegd en gingen we op weg. In Arroyo Sambol staat midden op de mesata een fraaie refu­gio mid­den in het land ­zon­der sani­tair, bedden of ander gemak. Water stroomt uit een "fuente". Geluk­kig zijn we hier niet naar toe gelo­pen. Bij Hontanas verzwikt Joop zijn voet. Hij heeft er geen verdere problemen mee gehad. De veel bespro­ken "Con­ven­to de San Antón",  een poort dat een res­tant is van een klooster waar pelgrims van 1146 tot 1791 werden opgevan­gen, passeerden we in de loop van de middag. De beelden in de poort waren flink be­schadigd. Ook hier zijn veel blaf­fen­de hon­den die hier in Span­je wel schij­nen te bij­ten. We werden te­gemoet gereden door een man die zich voorstelde als "Amigo del Cami­no". Hij babbel­de zeer en­thousiast. Rond drie uur arri­ve­ren we in Cas­tro­je­riz. Ach­ter in het dorp ligt de refu­gio. Deze is een beetje afge­trapt maar wel groot. Met warm water is het dage­lijkse wasje gedaan en toen was de boi­ler leeg dus dou­chen moest - alweer- met koud water plaats­vin­den. Het is nog steeds koud dus alles wat be­schikbaar was werd aan­getrokken. In de plaatse­lijke horeca ge­legen­heid ver­baas­de men er zich ­over dat we in de refugio wa­ren. De sleutels lagen nog onder de bar. Deze werden prompt in Joop's handen gedrukt met het verzoek deze morgen terug te brengen. Er zijn verschillen­de winkels in dit dorp maar er is nau­welijks keuze. Joop neemt een aantal blik­jes bier en limo­nade mee maar daar­voor was weinig belang­stel­ling. In de tuin hebben we wat zit­ten praten en schrijven.

 

Tussen acht en negen uur liggen we op bed en liggen we de mi­nuten en later de seconden af te tellen tot negen uur. Dan pas gaat het enige restaurant van het dorp, El Meson, open. Inmid­dels zijn er twaalf pelgrims in beeld: 4 man internatio­nale briga­de, Marc en Marie, Sjefke en Maria, het engelse koppel Jeanet en Tony, een span­jaard en een continue hoestende Stuttgarter. Allen zijn in het restau­rant als het meisje van de bediening om 21.01 uur met haar jas aan in burgerkleren de eetzaal bin­nen­komt. Ze schrikt en start bij de andere tafel met opnemen en uitser­ve­ren. Kort­om, voor half 10 was er nog niets op tafel van de steigerende pel­grims. Het eten smaakte goed: salade mixta en chuletas con patatas fritas. Gaston eet zijn visjes met huid en haar op. De wijn kost hier pts 350 per fles. Het is een gezellige avond. Om half elf sluit Joop de deur van de refugio.

 

 

Donderdag 25 april 1996

Castrojeriz - Frómista  23,7 km

 

In de bar van El Meson was een afspraak gemaakt voor een echt ontbijt met brood en boter. Om half negen zaten dus alle pel­grims daar en de wat oudere man achter de bar had het er zeer moeilijk mee. De een wilde café solo, de ander café con leche, de ander café sin leche, weer een ander thee. En zijn gewone handel ging ook door. Alle mannen van het dorp drinken even een bakkie voordat ze naar hun werk gaan. Een aantal tafels werd gedekt, boter en jam werd neergezet en er kwamen stukken geroosterd brood. Best lekker, want we bestelden tot vier keer bij en de barman maar zweten en zwoegen. Afgerekend en de sleutel ingele­verd. Brood was al gehaald tijdens het ontbijt. Opvallend is dat ook deze bakkerij geen verkoop ruimte heeft maar dat in feite in de werkruimte van de bakkerij wordt ver­kocht.

Vrij snel na het vertrek in korte broek was daar een 1400 meter lange steile klim naar de Colina de Mostelares. Het is dan vreemd dat "boven op" het land weer vlak is. Boven op de rand hebben we even op elkaar gewacht en de hoestende duit­ser proest nog steeds. Langs het pad staan veel kruisen opgesteld. Zo kan je op flin­ke afstand al zien hoe het pad loopt. Het land is arm en ziet er troosteloos uit. Hier en daar een akker met zeer veel ste­nen. Er zijn veel schaapskud­des in dit gebied en dat is te merken aan de stank en de vele keutels die op de weg liggen. Er staat continu een harde wind die er de oorzaak van is dat lippen scheuren en dergelijke. ­In de buurt van Itero de la Vega pas­se­ren we niet al­leen de Río Pisuer­ga maar ook de vier­de pro­vin­ciale grens. Na Boa­dilla hebben we heer­lijk ge­picknic­ked en siësta gehouden ­in een kla­ver­veld. Na de stop waren daar zes andere bekende pel­grims. Tegen vier uur arri­veerden we in Frómista, een on­bete­kenend stadje op de meseta dat be­kendheid geniet vanwege de schitte­rend gerestau­reerde Iglesia románica de San Martin uit de 11-de eeuw! De kerk is eenvoudig ingericht. Tegen­over de kerk is in een flink pand door een lokale kaashandelaar een kaas­museum ingericht. Het leek meer dan het was. De verkoopruimte nam de helft van de totale ruimte in beslag. In een pension hebben we ieder een ­eigen kamer gevon­den. In een bar schrijft Joop een flinke stapel kaarten en na een flinke dut verza­melen we in de eet­zaal van het pension. Daar is het in de kleine ruimte een drukte van belang. er zijn vier oude duitsers die met de auto de Camino "doen", er zijn vier fransen, twee losse mannen en een jong koppel, een engels koppel, Marc en Marie en een span­jaard die later Miguel bleek te heten. Het ging op z'n spaans dus wat rommelig maar het was zeer gezellig en tussen de ver­schillende tafels werden uitvoerig ervaringen en wetens­waar­dig­heden uitgewisseld. Het menu luidde Sopa de Pere­grino (hoe verzinnen ze het) een halve tortilla met twee plakken ham, en een toetje. Wijn, water en brood. Om half 10 was het bedtijd.

 

Vrijdag 26 april 1996

Frómista - Carrión de los Condes 17,6 km

 

Tegen zevenen wakker, lekker douchen alhoewel dat een probleem was want in dit pension zijn de WC's en badkamers op de gang dus moest er een beetje gerom­meld worden. Beneden in de eet­zaal was het eveneens rommelig. Verschillende men­sen zaten aan ver­schillende tafels en achteraf bleek dat er exact voor het aantal pel­grims was gedekt maar toen we daar achter kwamen waren we al ruim een kwar­tier verder. Na het afrekenen van de pts 3950 naar buiten .Bij de krui­de­nier ver­kochten ze geen brood en de bak­ke­rij was nog geslo­ten maar achterom bij een collega bakker kon het wel en zo be­schik­ten we na enig zoeken over drie kleine broden van pts 45 per stuk.Op weg. Parallel aan de hoofdweg loopt een soort schelpenpad met een onwaar­schijnlijke hoeveel­heid beton­nen pilonen met een afbeelding van een schelp daar­in. Honderden moeten er staan. Joop heeft een poosje met de spanjaard Miguel lopen praten met behulp van een boek­je. Hij is 73 jaar, komt uit Huesca en loopt de Camino voor de tweede keer. Aan de horizon zien we bergen met op de toppen sneeuw. In Villalcázar de Sirga is een heel fraaie kerk be­zocht. Tegen half drie al bereikten we Carrión de los Condes. De heren hadden een adres waar ze graag zouden willen overnach­ten: in het klooster van de zusters Clarissen. Het klooster was snel gevonden. Het was gevestigd in een zeer fraai ge­res­tau­reerd pand. Boven de bel, welke op de binnenplaats bij de hoofddeur was aangebracht, stond een bordje: bellen na 17.00 uur. Uiteraard werd er geaar­zeld om de knop te beroeren maar schijnbaar uit het niets verscheen een dame met schort en vroeg ons wat we kwamen doen. Dit werd uitgelegd en de dame drukte vervolgens op de bel met ingebouwde video camera en na enig over­leg werd er vanuit de catacomben toestemming gegeven om vier pelgrims te slapen te leg­gen. Eerst diende pts 1000 betaald te worden. Vervolgens kregen we 2 schone bedde­lakens en een badlaken uitge­reikt. Een vier persoonskamer werd ons toege­deeld. Op een piep kleine binnen­plaats kon worden gewassen en daar was ook de toe­gang tot een nieuwe sanitair afde­ling. Elektrisch was dat een merk­waardig kot. Er waren gewone scha­kelaars en stopcontacten toegepast (dus niet spatwater dicht) en men had gewerkt met  g­rie­ze­lig dunne elektrische draad­jes. In de keuken is een kopje thee gezet. Vervol­gens gingen we de stad in. Een heu­vel boven de stad met uit­zicht over de rivier is be­klommen, in een tabac­os met daarin een aantal kakelende dames is na veel geharre­war een aantal postzegels ge­kocht, in een bar is een glaas­je fris ge­dron­ken en is de kerk be­zocht waar een stem­pel werd ver­kre­gen. Ook is het museum van de Cla­rissen be­zocht. Er waren zeer fraaie zaken te zien. Speci­aal voor ons werd door de huishoud­ster de kapel van de zusters geo­pend waar dezen nor­maliter hun gods­dienstoefe­ningen houden. Alleen de mis op zondag is voor bur­gers toe­gang­kelijk. De dames zijn fysiek gescheiden van het aardse bestaan door zware tralies. Tegen half negen togen we naar het restaurant waarvan iemand had gezegd dat dit om half negen open zou zijn. Nee dus. Hier­op bezochten een tweetal reisgeno­ten de mis en Joop ging terug naar het klooster. Het was inmiddels bitter koud. Om 21.00 uur betraden we als eersten de eetzaal. Marc en Marie kwamen ook. Nadat de kaart uitvoerig was bestudeerd werd toch gekozen voor het niet op de kaart voorkomende  pelgrimsme­nu. Het was heer­lijk en ge­zel­lig. Rond tien uur werden de bedden opge­zocht. De nacht was, ook binnen de veilige muren van het kloos­ter, be­hoor­lijk koud.